fbpx

Rodzicielstwo bliskości

Człowiek jest ewolucyjnie przystosowany do życia w stadzie. Przynależność jest dla niego gwarancją bezpieczeństwa oraz fundamentem zdrowia psychicznego i fizycznego. Aby doświadczać poczucia przynależności, jako niemowlęta potrzebujemy nawiązać bezpieczną więź z pierwszymi opiekunami. Jest to możliwe, kiedy z uważnością i troską odpowiadają oni na sygnały wysyłane przez dziecko.

Rodzicielstwo bliskości — sposób na bycie z dzieckiem

Proces stawania się częścią wspólnoty prowadzi przez budowanie przywiązania do ważnych opiekunów. Temu zagadnieniu szczególną uwagę poświęcili William i Martha Searsowie (lekarz i pielęgniarka), którzy określili, jakie postawy i zachowania rodziców tworzą optymalne warunki do rozwoju dziecka. Swoje podejście nazwali rodzicielstwem bliskości, podkreślając, że jego sednem jest budowa relacji, w której dziecko i rodzic czują się ze sobą blisko związani. Rodzicielstwo bliskości to raczej określone podejście, intencja towarzysząca rodzicielstwu niż zestaw zasad postępowania. Zachowania rodziców, które kojarzą się z rodzicielstwem bliskości (takie jak naturalny poród, karmienie piersią, chustonoszenie, spanie w jednym łóżku), to tylko narzędzia, które służą budowaniu bliskości. Choć są one niezwykle pomocne, nie są jedynym sposobem praktykowania rodzicielstwa bliskości.

Istotą rodzicielstwa bliskości jest więź

Według Searsów istotą rodzicielstwa bliskości jest postawa otwartego serca i umysłu: rodzic uważnie obserwuje swoje dziecko, aktywnie odpowiada na jego sygnały i z troską zaspokaja te potrzeby dziecka, których nie jest ono w stanie zaspokoić samodzielnie. Krótko mówiąc, rodzicielstwo bliskości to nic innego, jak uważne odczytywanie sygnałów, które wysyła dziecko i adekwatne odpowiadanie na te sygnały. Przewodnikiem postępowania nie jest zestaw sztywnych zasad, lecz wiedza rodzica o własnym dziecku, która pomaga podejmować decyzje adekwatne do sytuacji.

Jeśli wysyłane sygnały są przez rodzica odczytywane prawidłowo, w dziecku rozwija się zaufanie do własnej umiejętności informowania o potrzebach. Wysyłane sygnały stają się coraz bardziej precyzyjne, dzięki czemu rodzice odpowiadają na nie coraz bardziej adekwatnie. W ten sposób z każdą interakcją buduje się i umacnia więź oparta na zaufaniu i współpracy.

Bezpieczne przywiązanie to fundament poczucia własnej wartości i poczucia kompetencji

Dziecko, widząc powiązanie między doświadczeniem w swoim ciele, sygnałem, który wysyła i reakcją rodzica (zaspokojeniem potrzeby), postrzega swoje doświadczenie jako sensowne. W sposób uporządkowany i dynamiczny rozwijają się nowe połączenia mózgowe. Dziecko doświadcza siebie jako kompetentnej istoty, uczy się, że jest w stanie poprzez swoje działanie zadbać o siebie. W ten sposób uważność rodzica i jego adekwatna reakcja nie tylko pomagają dziecku uczyć się siebie i świata, ale też zapobiegają wyuczonej bezradności. Głęboko zakorzenione poczucie bezpieczeństwa i kompetencji nie tylko wpływa na jakość całego życia, ale też chroni przed większością chorób cywilizacyjnych i psychosomatycznych.

Filary rodzicielstwa bliskości

Searsowie mówią o następujących filarach rodzicielstwa bliskości:

  • Zwracanie uwagi na potrzeby dziecka, gotowość do ich zaspokajania;
  • troska o równowagę i granice (dziecka i rodzica);
  • traktowanie płaczu jako ważnego sygnału, reagowanie na płacz: w rodzicielstwie bliskości przyjmuje się, że dziecko nigdy nie manipuluje rodzicem, lecz korzysta z dostępnych sobie środków i możliwości, żeby przekazać ważne informacje na temat stanu, w jakim się znajduje i swoich potrzeb;
  • zaufanie do sygnałów wysyłanych przez dziecko (a nie do teorii wychowawczych), do jego kompetencji w komunikowaniu potrzeb i do własnej intuicji w odpowiadaniu na te potrzeby;
  • budowanie więzi z dzieckiem podczas porodu (jeśli to możliwe – naturalnego);
  • karmienie piersią, które buduje bliskość między mamą a dzieckiem, wzmacnia odporność, stymuluje produkcję oksytocyny (hormonu miłości);
  • noszenie dzieci w chuście: pozwala na bliskość fizyczną, daje dziecku poczucie bezpieczeństwa, pomaga rodzicom związać się emocjonalnie z dzieckiem, umożliwia dziecku uczestniczenie w czynnościach wykonywanych przez dorosłych;
  • spanie z dzieckiem tak długo, jak długo ono tego potrzebuje: zaspokaja potrzebę bliskości, dotyku, bezpieczeństwa, buduje więź, ułatwia karmienie w nocy.

Taka postawa rodziców sprawia, że dziecko postrzega ich jako dostępnych, wrażliwych, gotowych do ofiarowania wsparcia i opieki. Poznając świat, traktuje go jako bezpieczne miejsce, które może odważnie eksplorować, w którym można angażować się w relacje społeczne, poszukiwać i akceptować intymność w relacjach z drugim człowiekiem. Dzieci bezpiecznie przywiązane rozwijają też umiejętność samoregulacji ułatwiającą radzenie sobie ze stresem i elastyczne reagowanie na zmiany w otoczeniu.

 
Katarzyna Mitschke
Pedagog z wieloletnim doświadczeniem, trenerka komunikacji. Pracowała z dziećmi i dorosłymi, współtworzyła wolną szkołę i wspierała rodziców, którzy zdecydowali się na edukację alternatywną dla swoich dzieci. Obecnie prowadzi warsztaty dla rodziców i osób pracujących z dziećmi oraz pisze o edukacji i relacjach. Przygodę z rodzicielstwem bliskości zaczynała, pracując jako redaktorka w serwisie dziecisawazne.pl. Autorka książki Kiedy szkoła jest problemem, poświęconej wsparciu rodziców dzieci w wieku szkolnym. 
www.katarzynamitschke.pl
https://www.facebook.com/uwaznerodzicielstwo
 

 

 

Zostaw komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *