fbpx

Lęk

Co to jest lęk?

Lęk jest szczególnie nieprzyjemnym i wywołującym napięcie stanem emocjonalnym związanym z przewidywaniem zagrożenia o niejasnym charakterze. Towarzyszy mu niepokój i szereg objawów somatycznych.

Lęk może mieć charakter uzasadniony (obawa przed rzeczywistymi zagrożeniami w świecie zewnętrznym) i wówczas nazywamy go strachem. W takich sytuacjach ma on znaczenie adaptacyjne i jest sygnałem, że konieczna jest reakcja na zagrożenie: „walka”, „ucieczka” lub „zastygnięcie”. Pierwotną funkcją lęku/strachu jest więc ostrzeganie przed niebezpieczeństwem i przygotowanie organizmu na radzenie sobie z zagrożeniem.

Lęk przybiera charakter chorobowy, gdy dominuje w przeżyciach człowieka, wywołuje wyraźne cierpienie i problemy z funkcjonowaniem oraz gdy jest nieadekwatny do wywołującego go bodźca lub pojawia się bez żadnego bodźca zewnętrznego. Reakcje lękowe tracą wówczas swoją przystosowawczą funkcję.

Rodzaje zaburzeń lękowych

Wśród zaburzeń lękowych wymieniamy: fobie, czyli lęk przed określonymi sytuacjami, zjawiskami lub przedmiotami, nadmierny w stosunku do zagrożenia, jakie one stwarzają; związany z unikaniem wywołujących go przyczyn i utrudniający funkcjonowanie w społeczeństwie, np.:

  • fobia społeczna – lęk przed wystąpieniami i kontaktami społecznymi
  • arachnofobia – lęk przed pająkami
  • agorafobia – lęk przed znalezieniem się w miejscach zatłoczonych, z których wydostanie się i uzyskanie pomocy byłoby utrudnione
  • klaustrofobia – lęk przed przebywaniem i utknięciem w zamkniętych, niedużych pomieszczeniach
  • hematofobia – lęk przed widokiem krwi, zastrzykami itp.

Zespół lęku napadowego – napady paniki – stan bardzo silnego i gwałtownie narastającego lęku, któremu towarzyszą szybko narastające objawy somatyczne; cały napad trwa zwykle nie dłużej niż 30 minut; pacjent ma uczucie katastrofy, zbliżającej się śmierci, obawia się utraty kontroli nad sobą, szaleństwa.

Zespół lęku uogólnionego – ciągłe i nadmierne zamartwianie się, odczuwanie lęku i napięcia bez żadnej uchwytnej przyczyny.

Zespół stresu pourazowego (PTSD) – objawy rozwijają się wskutek bycia ofiarą lub świadkiem traumatycznego zdarzenia zagrażającego życiu bądź stresu o skrajnie dużej sile; najbardziej charakterystyczne objawy to ciągłe rozpamiętywanie wspomnień związanych z przeżytą traumą (np. w powracających wspomnieniach lub sennych koszmarach); mogą pojawić się problemy z panowaniem nad emocjami, zaburzenia koncentracji, nagłe wybuchy gniewu lub złości oraz nadmierna drażliwość i nieufność w stosunku do otoczenia.

Zaburzenie obsesyjno-kompulsywne – u chorego występują natrętne (obsesyjne) myśli i/lub zachowania przymusowe (kompulsyjne, postrzegane jako niechciane, absurdalne a niekiedy żenujące).

Objawy towarzyszące lękowi

Lękowi zwykle towarzyszą liczne objawy somatyczne, takie jak:

  • nadmierne pocenie się, uderzenia gorąca lub zimna
  • drżenie, drgawki, roztrzęsienie
  • zwiększone napięcie i bóle mięśni
  • kołatanie serca, ból serca, uczucie nierównego czy nieprzyjemnego bicia serca
  • świąd skóry
  • bóle brzucha, nudności, biegunka, uczucie dyskomfortu w jamie brzusznej
  • zawroty głowy, poczucie omdlewania
  • mrowienie
  • krótki i/lub przyspieszony oddech, uczucie duszności
  • męczliwość
  • suchość w ustach
  • częste oddawanie moczu lub uczucie parcia na pęcherz
  • uczucie „kuli w gardle”, trudności z połykaniem

Obecne są również reakcje psychologiczne i emocjonalne:

  • przecenianie zagrożenia
  • niedocenianie umiejętności radzenia sobie z problemem i dostępnej pomocy
  • martwienie się (aż po katastroficzne myśli)
  • poczucie utraty kontroli, zagrożenia „zwariowaniem”
  • trudności z koncentracją
  • niemożność zrelaksowania się
  • nadwrażliwość na bodźce zewnętrzne
  • trudności z zaśnięciem, budzenie się w nocy z lękiem
  • napięcie, nerwowość, drażliwość, smutek, niepokój, poczucie bezradności

Ze względu na obecność licznych objawów somatycznych lęk często bywa przyczyną badań lekarskich – np. kardiologicznych, gastrologicznych, neurologicznych. Niejednokrotnie zdarza się, że objawy lękowe bywają błędnie rozpoznane i leczone, a pacjent „krąży” po różnych specjalistach, zanim otrzyma właściwe leczenie. Lęk może też być objawem lub przyczyną innych zaburzeń psychicznych, może też je wywoływać lub przyczyniać się do ich nasilenia (np. depresja, bezsenność).

Jak poradzić sobie z lękiem? Zapraszamy do lektury kolejnego artykułu, który ukaże się już niebawem.

 
Źródło: Medycyna Praktyczna
 

 

 

Zostaw komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *